Câu hỏi: Cô ruột em không biết viết chữ, nhưng cô còn rất minh mẫn và sáng suốt. Cô em muốn lập một di chúc để lại toàn bộ tài sản thừa kế cho đứa con gái ruột duy nhất, đồng thời con gái ruột có trách nhiệm sử dụng số tiền đó để lo hậu sự. Và muốn em trai ruột( tức ba của em) có trách nhiệm thờ cúng sau khi cô mất( cô đã trao đổi và được sự đồng ý của ba em). Vậy cho e hỏi để lập di chúc tay trong trường hợp này được không?
Trả lời:
Căn cứ quy định tại Điều 630 Bộ luật dân sự 2015 về di chúc hợp pháp:
“1. Di chúc hợp pháp phải có đủ các điều kiện sau đây:
a) Người lập di chúc minh mẫn, sáng suốt trong khi lập di chúc; không bị lừa dối, đe doạ, cưỡng ép;
b) Nội dung của di chúc không vi phạm điều cấm của luật, không trái đạo đức xã hội; hình thức di chúc không trái quy định của luật.
2. Di chúc của người từ đủ mười lăm tuổi đến chưa đủ mười tám tuổi phải được lập thành văn bản và phải được cha, mẹ hoặc người giám hộ đồng ý về việc lập di chúc.
3. Di chúc của người bị hạn chế về thể chất hoặc của người không biết chữ phải được người làm chứng lập thành văn bản và có công chứng hoặc chứng thực.
4. Di chúc bằng văn bản không có công chứng, chứng thực chỉ được coi là hợp pháp, nếu có đủ các điều kiện được quy định tại khoản 1 Điều này.
5. Di chúc miệng được coi là hợp pháp nếu người di chúc miệng thể hiện ý chí cuối cùng của mình trước mặt ít nhất hai người làm chứng và ngay sau khi người di chúc miệng thể hiện ý chí cuối cùng, người làm chứng ghi chép lại, cùng ký tên hoặc điểm chỉ. Trong thời hạn 05 ngày làm việc, kể từ ngày người di chúc miệng thể hiện ý chí cuối cùng thì di chúc phải được công chứng viên hoặc cơ quan có thẩm quyền chứng thực xác nhận chữ ký hoặc điểm chỉ của người làm chứng”.
Như vậy, di chúc được coi là hợp pháp phải có đủ các điều kiện: Người lập di chúc minh mẫn, sáng suốt trong khi lập di chúc; không bị lừa dối, đe doạ hoặc cưỡng ép; nội dung di chúc không trái pháp luật, đạo đức xã hội; hình thức di chúc không trái quy định của pháp luật.
Trường hợp người cô không biết chữ thì theo quy định tại Khoản 3 Điều 652 Bộ luật dân sự thì di chúc của người cô phải được người làm chứng lập thành văn bản và có công chứng hoặc chứng thực. Người cô cùng gia đình có thể đến tổ chức hành nghề công chứng hoặc Ủy ban nhân dân xã, phường, thị trấn để lập di chúc. Vì người cô không tự đọc được bản di chúc, không ký được thì có thể nhờ người làm chứng đọc và ký xác nhận trước mặt công chứng viên hoặc người có thẩm quyền chứng thực của UBND xã/phường/thị trấn. Công chứng viên, người có thẩm quyền chứng thực chứng nhận bản di chúc trước người lập di chúc và người làm chứng.
