Tình huống: Chào luật sư, em có người bạn thân, mẹ của người này có vấn đề tâm thần (đã từng nhập viện tâm thần). Bạn em nghi ngờ mẹ của bạn ấy bị bệnh rối loạn lưỡng cực do tính khí thất thường và tiêu tiền hoang phí không kiểm soát được. Bà ấy liên tục gây sức ép đòi bà ngoại của bạn em phải sang tên, bạn em sợ nếu bà ấy đứng tên bà ấy sẽ bán nhà để lấy tiền.
Trong trường hợp này nếu người mẹ có vấn đề tâm thần thì người con trai có được phép đứng tên không ạ?
Trả lời:
Theo quy định tại Điều 16 Bộ luật Dân sự 2015, năng lực pháp luật dân sự của cá nhân là khả năng cá nhân có quyền dân sự và nghĩa vụ dân sự. Năng lực này có từ khi người đó sinh ra và chấm dứt khi họ chết đi.
Một người bị tâm thần chỉ được xác định là mất năng lực hành vi dân sự khi được Tòa án ra quyết định dựa trên cơ sở kết luận giám định pháp y tâm thần. Khi đó, mọi giao dịch dân sự của người này đều phải do người đại diện theo pháp luật xác lập, thực hiện. (Điều 22 Bộ luật Dân sự 2015)
Theo đó, Điều 53 Bộ luật Dân sự 2015 quy định, người đại diện theo pháp luật của người bị tâm thần bao gồm:
– Người được lựa chọn tại thời điểm người này chưa bị tâm thần
– Vợ hoặc chồng
– Con nếu cha mẹ hoặc một trong hai người bị tâm thần
– Cha, mẹ nếu người bị tâm thần đã thành niên, chưa có vợ, chồng, con hoặc có mà những người này không đủ điều kiện
Như vậy, người tâm thần bắt buộc phải được Tòa án tuyên bố bằng quyết định thì mới được coi là mất năng lực hành vi dân sự. Còn nếu không có thì người này vẫn được toàn quyền tự mình thực hiện giao dịch dân sự.
Việc tặng cho nhà đất phải được lập thành văn bản có công chứng, chứng thực và phải đăng ký quyền sở hữu nếu là tài sản phải đăng ký.
Ngoài ra, do mọi giao dịch dân sự của người tâm thần đều phải do người đại diện theo pháp luật của người đó thực hiện nên để người này được nhận nhà đất do cha, mẹ để lại thì phải được Tòa án tuyên bố đã mất năng lực hành vi dân sự.
Sau đó, người đại diện theo pháp luật của người này có thể thực hiện các thủ tục công chứng hợp đồng tặng cho nhà, đất và sang tên sổ đỏ theo quy định của pháp luật.
